Bé chẳng học, lớn làm gì?''


Ngày 19 tháng 02 năm 2018


Tin từ các báo điện tử

Cập nhật lúc : 00:00 27/09/2012  

Kì tích bình dân học vụ

Ngay sau khi nước nhà giành độc lập, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra sáu nhiệm vụ cấp bách cần giải quyết, trong đó chống nạn mù chữ được xếp thứ hai sau nhiệm vụ chống giặc đói. Tại phiên họp này, Người đề nghị mở một chiến dịch chống nạn mù chữ. Và chỉ sau một năm đã có 2.520.678 người thoát nạn mù chữ (dân số nước ta lúc bấy giờ là 22 triệu người), làm nên một kỳ tích có một không hai về xã hội hóa học tập trong lịch sử giáo dục.


Có thấy Nha học chính Ðông Pháp ghi: "95% dân chúng Việt Nam không biết một thứ chữ gì" (năm 1938) ta mới thấm thía lời nói của Bác Hồ: "Nạn dốt - Là một trong những phương pháp độc ác mà bọn thực dân dùng để cai trị chúng ta. Hơn chín mươi phần trăm đồng bào chúng ta mù chữ.

Nhưng chỉ cần ba tháng là đủ để học đọc, học viết tiếng nước ta theo vần quốc ngữ. Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Vì vậy tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ". Lời nói của vị cha già dân tộc vang dậy non sông. Ðể động viên toàn dân chống nạn thất học, đầu tháng 10-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi "chống nạn thất học".

Lời kêu gọi của Bác về nhiệm vụ chống giặc dốt như một làn sóng dâng cao đã nhanh chóng thấm sâu vào tâm trí của mọi người dân, làm cho ai cũng thấy rõ chính sách ngu dân của thực dân Pháp, làm thức dậy lòng tự tôn dân tộc và thấy rõ trách nhiệm của mình là chỉ trong vòng một năm, ai ai cũng biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ.

Khi đã có trường lớp, giấy bút rồi, vấn đề đặt ra là làm sao huy động được mọi người ra lớp. Những người mù chữ đều là những người nghèo lo miếng cơm, manh áo còn chưa xong thì lấy đâu ra thời giờ mà học với hành. Một phong trào động viên ông bà đi học cho con cháu noi theo. Các cụ ông, cụ bà 60, 70 tuổi đi học làm tấm gương, người tàn tật chống nạng đi học. Ở Nghệ An, có cụ đã 92 tuổi còn chống gậy đi học. Nhiều bà, nhiều chị mang theo cả con nhỏ mới hai, ba tuổi hoặc còn bú. Ngoài việc đến lớp học, các cụ còn tích cực động viên con cháu và dân làng đi học. Ai đi học, đi dạy chậm, ai bận việc, các cụ đến làm giúp như băm bèo, thái khoai hoặc bế hộ cháu bé...

Có nơi như ở thị xã Hải Dương, số chị em phụ nữ ghi tên nhiều hơn nam giới. Cụ Phan Thành Mỹ, giáo viên lão thành, 72 tuổi, anh Phạm Văn Nguyên, cụt chân là những tấm gương sáng để động viên ai biết chữ thì hãy xung phong đi dạy. Anh Hồ Pheng Heng, người Hoa kiều nêu kỷ lục học nhanh: 72 ngày biết đọc, biết viết cũng ghi tên đi dạy. Có người vừa cày xong thửa ruộng, quần chưa kịp bỏ xuống, chân còn lấm bùn bê bết, vội chạy vào lớp, cầm phấn dạy ngay.

Ðội ngũ giáo viên đã sáng tạo đủ các loại trường lớp thỏa mãn cho mọi nhu cầu học tập. Lớp học khắp nơi, học trưa, học chiều, học tối. Có lớp học từ bốn giờ sáng cho ngư dân như ở quận Hai Bà Trưng và ven sông Hồng, lớp ngay giữa chợ, lớp bên vỉa hè, trên đê, trên thuyền. Lớp ngoài đồng, lớp riêng cho các đơn vị công an, cảnh vệ, bộ đội, lớp cho các tăng ni Phật tử, lớp cho phạm nhân ở Hỏa Lò. Lớp đông giáo viên, lớp một thầy, một trò, lớp, không có giáo viên thì chữ viết sẵn trên bảng, treo trên khóm tre, bụi chuối, bờ ao để bà con học tập "trường đường" khi ra đồng, đi chợ. Các bài học vần quốc ngữ được kẻ khắp nơi, trên mặt đường, thân cây, bụi chuối, lưng trâu, mui thuyền... làm thành "rừng" chữ khiến học viên đi đâu, làm gì, bất cứ lúc nào... cũng có thể học được, ôn được những chữ đã học. Ðể tăng cường và đẩy mạnh việc học, biện pháp hỏi chữ được thiết lập. Những người nào đọc được các chữ viết trên các bảng đen dựng bên các bến đò, cổng làng, cổng chợ... thì được đi qua cổng trang trí đẹp gọi là "cổng vinh quang" để đi vào chợ, sang sông, về làng...

Chỉ sau một năm hoạt động bình dân học vụ (BDHV) (8-9-1945 - 8-9-1946) dân ta lúc đó đã có 2.520.678 người thoát nạn mù chữ (dân số lúc đó là 22 triệu người). Thật là một kỳ tích của nền giáo dục non trẻ! Và tự hào biết bao, chính nhờ biết đọc, biết viết mà nhân dân ta đã tự mình viết được lá phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa trong đó được viết tên Bác Hồ.

Trên nền tảng đó, phong trào BDHV ngày càng phát triển rộng rãi. Ngay cả lúc khó khăn nhất, tuy đã lên chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ vẫn không quên lãnh đạo toàn dân tiếp tục chiến thắng giặc dốt. Bác nói: "Diệt giặc dốt như diệt giặc Pháp, dốt nát cũng là tên địch. Ðịch dốt nát giúp cho địch ngoại xâm. Ðịch dốt nát tấn công ta bằng tinh thần cũng như địch thực dân tấn công ta bằng vũ lực" (Báo Công Dân - Liên khu III-1948). Tiếp nối kinh nghiệm quý báu từ phong trào BDHV trong những năm đầu, các lớp học đi theo đồng bào tản cư kháng chiến, đi theo các đoàn dân công tiếp vận, theo tuyến giao liên, bên bếp lửa nhà sàn, trong những lán nhỏ dưới rừng già và thôn, bản. Hay trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ, với khí thế "Học bổ túc văn hoá để chống Mỹ, cứu nước", phong trào rầm rộ khắp nơi. Ở Liên khu 4, nơi chiến tranh ác liệt nhất, có khẩu hiệu "đội bom đi học".

Việc xóa nạn mù chữ (XMC), tiến lên bổ túc văn hóa rộng rãi luôn là một nhiệm vụ quan trọng bên cạnh nhiệm vụ chiến đấu kể cả khi miền nam được hoàn toàn giải phóng, lễ phát động chiến dịch XMC gắn với sự kiện trọng đại chuẩn bị và tiến hành Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của cả nước Việt Nam thống nhất. Khẩu hiệu "Toàn dân biết chữ để bầu Quốc hội thống nhất" tạo khí thế mạnh mẽ cho công tác XMC, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng núi non hiểm trở ở cả nước. Suốt chiều dài của đất nước, biết bao khó khăn, gian khổ nhưng Ban Tuyên giáo Trung ương thay mặt Ðảng và Ủy ban quốc gia xóa mù chữ - phổ cập giáo dục tiểu học (XMC-PCGDTH) đã tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo về vận dụng các bài học về vận động quần chúng trong năm đầu BDHV để quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch XMC-PCGDTH trong cả nước theo chuẩn quốc gia (6 đến 35 tuổi ở vùng đồng bằng và 25 tuổi ở vùng khó khăn, miền núi) và cũng là để thực hiện tầm nhìn của Tuyên ngôn thế giới về giáo dục cho mọi người (Giôm-chiên - 1990) được hỗ trợ bởi Tuyên ngôn tổng quát về quyền con người và Công ước về quyền trẻ em.

Cách đây 10 năm, ngày 28-12-2000, nước ta thực hiện xong việc xóa nạn mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học theo chuẩn quốc gia. Năm ấy đất nước ta có hơn 82 triệu người. Ðó là một mốc son trong lịch sử giáo dục nước nhà. Ước mơ ngàn đời chiến thắng giặc dốt căn bản đã được thực hiện, là cơ sở để xóa đói, giảm nghèo, giảm mọi tệ nạn xã hội làm cho mặt bằng dân trí của nước ta được nâng lên một bước khá dài.

 

Số lượt xem : 472

Hệ thông không nhận dạng được yêu cầu của bạn. Vui lòng thông báo cho quản trị hệ thống

Chưa có bình luận nào cho bài viết này